به گزارش خبرگزاری حوزه، نمایشگاه «نقاش سرزمین زخمی» با ارائه ۱۷ اثر از زندهیاد سلیمان منصور، هنرمند برجسته فلسطینی، در گالری عالی حوزه هنری امروز ۲۲ شهریور گشایش یافت؛ رویدادی که تلاش دارد بخشی از پیوند میان هنر، هویت، سرزمین و مقاومت مردم فلسطین را در آثار این هنرمند بازخوانی کند.
این نمایشگاه به کیوریتوری (نمایشگاه گردان) محمدرضا وحیدزاده و به همت مرکز هنرهای تجسمی حوزه هنری برپا شده است و در کنار نمایش منتخبی از آثار سلیمان منصور، ابعاد هنری، فرهنگی و اجتماعی آثار این هنرمند فلسطینی را مورد توجه قرار میدهد.
محمدرضا وحیدزاده، کیوریتور نمایشگاه «نقاش سرزمین زخمی» و دبیر شصتمین محفل «دیدار»، درباره چگونگی شکلگیری این نمایشگاه اظهار کرد: پرداختن به هنر فلسطین از مدتها قبل در مجموعه پژوهشی حوزه هنری دنبال شده و در همین زمینه کتاب «نقاشی و اعتراض» منتشر شده است. همچنین کتاب دیگری با عنوان «نقشی بر سنگ» در دست چاپ قرار دارد که در آن به هنر فلسطین و آثار سلیمان منصور پرداخته شده است.
وی افزود: با توجه به اهمیت جایگاه سلیمان منصور در هنر فلسطین و مطالعاتی که در جریان پژوهشهای انجامشده درباره آثار او داشتیم، تصمیم گرفتیم نشستی تخصصی را با محوریت این هنرمند برگزار کنیم. همزمان متوجه شدیم دوستان ما در مرکز هنرهای تجسمی حوزه هنری نیز در حال برنامهریزی برای کاری مشابه هستند و در نهایت تصمیم گرفتیم این دو برنامه را در کنار یکدیگر پیش ببریم.
کیوریتور نمایشگاه ادامه داد: نتیجه این همکاری، برگزاری همزمان نشست و نمایشگاه «نقاش سرزمین زخمی» بود. هدف ما این بود که در کنار معرفی آثار منصور، فرصتی برای توجه بیشتر به زمینههای اجتماعی، فرهنگی و تاریخی شکلگیری این آثار نیز فراهم شود؛ چراکه آثار این هنرمند را نمیتوان جدا از شرایطی که بر زندگی مردم فلسطین حاکم بوده است، بررسی کرد.
وحیدزاده درباره روند انتخاب و آمادهسازی آثار این نمایشگاه گفت: دسترسی به برخی آثار اصلی سلیمان منصور آسان نبود. برای نمونه، چهار اثر از مجموعه حاضر در موزه هنرهای معاصر نگهداری میشود، اما به دلیل دشواریهای موجود امکان نمایش اصل آنها فراهم نشد. به همین دلیل برای آنکه روند برگزاری نمایشگاه متوقف نشود، تلاش کردیم نسخههایی با کیفیت مناسب از این آثار تهیه و در نمایشگاه ارائه کنیم.
وی با اشاره به سرنوشت برخی دیگر از آثار این هنرمند فلسطینی اظهار کرد: بسیاری از آثاری که امروز در این نمایشگاه مورد توجه قرار گرفتهاند، حتی در اختیار خود سلیمان منصور نیز قرار نداشتهاند. این آثار در دورههای مختلف در نمایشگاههای گوناگون در نقاط مختلف جهان به نمایش درآمدهاند، اما به دلیل شرایط بحرانی فلسطین، همه آنها امکان بازگشت به محل اولیه خود را پیدا نکردهاند.
این پژوهشگر هنر ادامه داد: برخی از آثار گم شدهاند، برخی به سرقت رفتهاند و برخی دیگر نیز توسط رژیم صهیونیستی از بین رفتهاند. بنابراین هر اثر منصور فقط یک تابلوی نقاشی نیست، بلکه بخشی از سرگذشت هنرمندی است که آثارش در شرایطی خلق و جابهجا شدهاند که جنگ و اشغال همواره بخشی از زندگی روزمره مردم فلسطین بوده است.
وحیدزاده درباره تجربه خود در ارتباط با آثار سلیمان منصور گفت: در مقطعی نمایشگاهی را در موزه هنرهای فلسطین برگزار کردم. زمانی که منصور متوجه شد اصل برخی از آثارش در این موزه نگهداری میشود، بسیار خوشحال شد و از من خواست تصاویر باکیفیتی از آثار در اختیارش قرار دهم تا بتواند نسخه مناسبی از آنها را در فلسطین داشته باشد. من نیز این تصاویر را برای او ارسال کردم.
وی با اشاره به شرایط دشوار زندگی این هنرمند بیان کرد: زندگی سلیمان منصور بسیار پرفرازونشیب بود و این وضعیت به شکل مستقیم بر فعالیت هنری او تأثیر گذاشت. خودش در روایتهایی که از زندگیاش وجود دارد، توضیح داده که چگونه از یک نمایشگاه به نمایشگاه دیگر میرفت و در بسیاری از مواقع این نگرانی وجود داشت که محل برگزاری نمایشگاه مورد حمله قرار گیرد.
کیوریتور «نقاش سرزمین زخمی» تصریح کرد: هنرمندان فلسطینی در شرایطی آثار خود را به نمایش میگذاشتند که هر لحظه احتمال داشت بمباران یا حملهای صورت بگیرد و آثارشان از بین برود. با این حال، منصور هیچگاه کار هنری را کنار نگذاشت و حتی همین وضعیت دشوار نیز به بخشی از تجربه هنری او تبدیل شد.
وحیدزاده ادامه داد: دوستان مبارز سلیمان منصور به او میگفتند برای ما مهم نیست چه نقاشی میکشی، فقط نقاشی بکش تا اگر اتفاقی افتاد بتوانیم اثر را سریع برداریم و فرار کنیم. همین مسئله نشان میدهد که شرایط اجتماعی و سیاسی حتی بر فرم و اندازه آثار او نیز تأثیر گذاشته بود.
وی افزود: منصور به تدریج به نقاشی در قابهای کوچک عادت کرد تا آثارش قابلیت جابهجایی سریع داشته باشند و بتواند آنها را از مکانی به مکان دیگر منتقل کند. بنابراین حتی اندازه آثار او نیز در مواردی با شرایط زندگی و وضعیت ناامن محیط پیرامونش ارتباط پیدا میکرد.
این پژوهشگر هنر در ادامه به یکی از مقاطع مهم زندگی هنری منصور اشاره کرد و گفت: در دورهای سلیمان منصور و تعدادی از دوستانش تصمیم گرفتند اسرائیل و کالاهای تولیدشده توسط این رژیم را تحریم کنند. پس از آن، استفاده از رنگ، بوم و ابزارهایی را که از اسرائیل وارد میشد کنار گذاشتند و تلاش کردند از مواد و امکانات بومی استفاده کنند.
وی ادامه داد: در همین مسیر، موادی مانند حنا، گیاهان و چوب سوخته وارد تجربه هنری آنها شد. این انتخاب صرفا یک انتخاب تکنیکی نبود، بلکه با نگاه آنها به مسئله هویت و وابستگی به سرزمین ارتباط داشت و نشان میداد که حتی مواد اولیه یک اثر هنری نیز میتواند حامل یک موضع فرهنگی و اجتماعی باشد.
وحیدزاده درباره استفاده سلیمان منصور از گِل در نقاشیهایش نیز اظهار کرد: منصور دوران کودکی خود را در روستا گذرانده بود و از همان سالها با گِل و خاک ارتباط نزدیکی داشت. مادربزرگ او در تنور گِلی که خودش ساخته بود نان میپخت و این تجربه از کودکی در ذهن این هنرمند باقی مانده بود.
وی افزود: منصور بعدها استفاده از گِل را وارد نقاشیهای خود کرد و آن را روی سطح آثارش قرار میداد. گِل پس از مدتی خشک میشد، ترک میخورد و فرسوده میشد و در ابتدا این اتفاق برای هنرمند ناخوشایند بود؛ اما به مرور دریافت که همین فرسودگی میتواند بخشی از معنای اثر باشد.
کیوریتور نمایشگاه «نقاش سرزمین زخمی» تصریح کرد: منصور متوجه شد ترکخوردگی و فرسودگی گِل شباهت زیادی با وضعیت انسان فلسطینی و سرنوشت سرزمینی دارد که سالها با جنگ، اشغال و بحران مواجه بوده است. از این منظر، چیزی که در ابتدا نقص یا آسیب به نظر میرسید، به تدریج به یکی از عناصر معنایی آثار او تبدیل شد.
وحیدزاده با تأکید بر جایگاه سلیمان منصور در هنر معاصر فلسطین گفت: آثار این هنرمند با وجود همه دشواریها، تحریمها، استفاده از مواد غیرمتعارف، گمشدن یا از بین رفتن برخی آثار و شرایط دشوار زندگی، توانستند ماندگار شوند و به شکلگیری هویت بصری انسان معاصر فلسطینی کمک کنند.
وی افزود: اگر کسی بخواهد زندگی انسان معاصر فلسطینی را بشناسد، نمیتواند از کنار آثار سلیمان منصور عبور کند. آثار او تنها روایت شخصی یک نقاش نیست، بلکه بخشی از حافظه تصویری مردم فلسطین را شکل داده است.
این پژوهشگر هنر تأکید کرد: منصور تأثیر بزرگی بر زندگی و فرهنگ مردم فلسطین گذاشته و به اعتقاد من نه تنها یکی از مهمترین چهرههای هنری و فرهنگی فلسطین، بلکه یکی از چهرههای مهم هنر معاصر جهان است.
در آیین افتتاح نمایشگاه «نقاش سرزمین زخمی» جمعی از هنرمندان و فعالان فرهنگی از جمله ناصر ابوشریف، نماینده جهاد اسلامی فلسطین در تهران، محمد زرویی نصرآباد، مدیر مؤسسه فرهنگی هنری نام، محسن مؤمنیشریف، کامیار صادقی، حسین عینیبخش و حسین عصمتی حضور داشتند و از آثار ارائهشده در این نمایشگاه بازدید کردند.
نمایشگاه «نقاش سرزمین زخمی» تا ۲۲ مهرماه در گالری عالی حوزه هنری برپاست و علاقهمندان میتوانند روزهای شنبه تا چهارشنبه از ساعت ۹ تا ۱۸ از این مجموعه بازدید کنند. گالری عالی حوزه هنری در خیابان سمیه، نرسیده به خیابان حافظ، حوزه هنری، طبقه همکف قرار دارد.
انتهای پیام
نظر شما